تاریخچه مدرسه
تاریخچه مدرسه علمیه امام رضا(ع) بهارستان
درآمـــد:
یک) تعریف حوزهی مطلوب: حوزه ی علمیه، نهادیست معرفتی ـ معنوی، و تحقیقی ـ تعلیمی، که با الهام از منابع معتبر دینی (عقل، کتاب و سنت ) و بازشناسی و روزآمد سازی و کاربست سنتهای عریق و آزمودهی نظام علمی ـ تربیتی، و مدیریتی ـ معیشتی بازمانده از سلف صالح، به منظور استکمال نفوس مستعده و به منصّهی ظهور نشاندن قابلیتهای فطری داوطلبان، در عرصه ها و ابعاد «معرفت به حقایق»، «عبودیت الهی»، «اخلاق اسلامی»، «علم نافع» و «مهارتهای»[ :تحقیق وتالیف، تدریس وتبلیغ ] مرتبط بدانها، فعالیت مینماید. بدین ترتیب نظام جاری و ساری در حوزهی مطلوب و معیار، نظامی است پرورشمآل. ارکان انسانی [وسختافزاری] حوزه عبارتند از: سرپرستی (هادی معنوی ـ علمی)، مدیران، مدرسان، و طلاب، و ارکان معنوی [و نرمافزاری] آن نیز عبارتند از «علم دین»، «تقوی»، «زهد» و «زی صنفی».
دو) دربارة حوزة تهران
سه) مؤسس وسرپرست حوزة امام رضا(ع
چهار) تاریخچهای فشرده و جایگاه علمی و هویت سازمانی حوزة علمیة امامرضا(ع) و مدارس تابعه:
1. پیشینه، و جایگاه تاریخی وعلمی، و کنونی مدرسه علمیه رضائیه:
الف) سوابق و تاریخچة مدرسة علمیة رضائیه: مدرسه رضائیه در یکی از محلهای قدیمی تهران (خیابان آیت الله شهیدمصطفی خمینی (ره) [بهارستان سابق] پایین تر از چهار راه سرچشمه، نرسیده به چهار راه سیروس، مقابل بیمارستان دکتر سپیر) واقع شده است. این نهاد علمی دینی که یکی از قدیمی ترین مدارس علمیة پایتخت محسوب می شود، در نیمه دوم قرن یازدهم احداث گردیده. این مدرسه تا قبل از بازسازی آن، به نام بانیاش مرحوم ملا آقارضا (متوفى 1117) نامبردار بوده است. قدیمی ترین سند موجود از سابقه و هویت مدرسه متعلق به سال یکهزار و یکصد و سیزده است. در دانشنامة جهان اسلام، درباره این مدرسه چنین آمده است: در میان مدرسه هاى پیش از عصر قاجارى دو مدرسه مشهورند: یكى مدرسه حكیم هاشم و دیگرى مدرسه رضائیه، هر دو متعلق به قرن دوازدهم درخور ذكرند ... مدرسة رضائیه به ملا آقارضا فیروزآبادى (متوفى 1117) منسوب است (كریمان، ص 306) و ابوالحسن طهرانى (متوفى 1272)، از فقهاى بنام سدة سیزدهم، پیش از سفر علمى به اصفهان و عراق، در همین مدرسه نزد مدرّسى به نامِ سیدآغا، مقدمات علوم را خوانده بود (آقابزرگ طهرانى، طبقات : الكرام، قسم 1، ص 32). (ر ک: دانشنامة جهان اسلام، جلد چهاردهم، مدخل حوزة علمیة تهران) البته نویسندة محترم مدخل، نام مؤسس مدرسه را که مرحوم ملا آقارضا بوده، با نام بازسازندة آن که مرحوم سیدرضا فیروزآبادی بوده در هم کرده است. در دورة پهلوی اول برای توسعة خیابان سیروس، بنا به دستور رضاخان بخشی از مدرسه تخریب شده، امّا مرحوم آیت الله سیدرضا فیروزآبادی (1253 - 1344) ـ که یکی از علمای فعال سیاسی آن دوران بشمار میرود ـ با مقاومت و مقابله با این اقدام و خرید و انضمام قطعه زمین غربی و توسعه و تجدید بنای آن، از نابودی مدرسه جلوگیری كرده، نام مدرسه از آن زمان به رضائیه تغییر یافته است . به گواهی وقفنامة موجود، ساختمان مدرسه در دهة بیست بازسازی شده است. اطلاعات کتبی موثق قابل توجهی دربارة سابقة تاریخی این مركز علمی در دست نیست، اما این مقدار روشن است که: از قبل از انتخاب تهران به عنوان پایتخت و توسعة آن، تاکنون، طی حدود دو قرن ونیم گذشته، این مدرسه همواره یکی از مراکز علمی دینی مهم و فعال تهران بشمار میرفته است. مدرسة رضائیه طی این دورة ممتد، محل تدریس حکما و فقهای برجسته و مهد تربیت برخی شخصیتهای علمی دینی نامدار بوده. این مدرسه در دهة شصت و هفتاد، تحت سرپرستی آیهًْالله بُنابی (حفظه الله) فعالیت میکرده. در جریان جنگ تحمیلی، از میان طلاب آن افزون بر چهل شهید تقدیم انقلاب اسلامی و میهن عزیز شده است. بعد از عزیمت آیهًْالله بنابی به تبریز و احداث مدرسة علمیة بناب، مدتی این مدرسه تحت اشراف حضرت آیهًْالله مهدوی کنی (حفظه الله) اداره میشده است؛ در سال 82 با موافقت آیت الله مهدوی، به حوزة علمیة امام رضا(ع) ملحق شده است و از آن تاریخ تحت نظر استاد رشاد اداره میشود. ب) هویت سازمانی و جایگاه علمی مدرسه: مدرسه علمیه رضائیه اکنون یكی از مدارس تحت پوشش حوزة علمیة امام رضا(ع) است و مدرسة مركزی این حوزه قلمداد میگردد. در حال حاضر این مدرسه به تحصیل طلاب در سطح دو و سه و نیز دروس خارج فقه و اصول اختصاص دارد كه بالغ بر 120 طلبه در دو مقطع ذكر شده و دروس خارج مشغول به تحصیل هستند. اکنون این مدرسه یكی از مدارس پررونق در دروس سطوح عالی تهران به شمار میرود. ج) امكانات مدرسه: 1. بیست واحد مَدرَس. 2.شبستان اصلی . 3. سالن اجتماعات، 4. كتابخانه. 5. رایانه سرا و پایگاه اطلاعرسانی. 6. واحدهای دفتری. 7. آشپزخانه. د) سازمان نیروی مدرسه: نیروی انسانی و شمار كاركنان مدرسه به شرح ذیل میباشد: 1) مدیریت 2) دفتردار1 نفر 3) معاون آموزش حوزه امام رضا(ع) و متصدی امور طلاب و دبیرخانه 2 نفر 4) معاون پژوهش حوزهی علمیه امام رضا(ع) و متصدی خدمات پژوهشی و كتابداری 3 نفر. 5 ) معاون تهذیب و امور فرهنگی 2 نفر. 6) مدرسین تمام وقت و نیمه وقت 28 نفر . 7) آشپز 2 نفر 8) خدام 3 نفر نكته: به دلیل فرسودگی ساختمان مدرسه باتوجه به موقعیت مكانی آن، ضروری است كه تجدید بنا شود تا از ظرفیت و موقعیت آن استفاده بهینه صورت گیرد. و) موقوفات مدرسه: ـ تصویر حکم مقام معظم رهبری: 2. پیشینه، جایگاه علمی، و کنونه مؤسسهء آموزش عالی حوزوی امام رضا(ع) الف) سوابق و تاریخچة مؤسسه: با توجه به پیشینه و حضور ممتد و تاثیرگذار استاد رشاد در عرصة مباحث علمی فکری معاصر، ونیاز فزایندة جامعة حوزوی کشور به این مباحث، ایشان در سال 1378 ، مركزی را با عنوان مجمع معارف اسلامی با هدف ارائة مباحث فكری و الهیاتی جدید، و توسعة فعالیتهای حوزة علمیة امام رضا(ع)، در محل مدرسة ثامنیة فعلی تأسیس كردند. در آن زمان و به تدریج، سلسله دروسی در زمینههای علوم عقلی بویژه تاریخ فلسفه، فلسفة غرب، فلسفة اسلامی، معرفتشناسی، فلسفة دین و كلام جدید، منطق، زبان تخصصی، دیگر مهارتهای مورد نیاز فضلا و طلاب، با حضور اساتیدی از حوزویان روشنبین و دانشگاهیان فاضل، در این مجمع برگزار شد. در ادامة فعالیتها، دروس رایج حوزوی نیز در آن دائر گردید و رفته رفته مجمع معارف، به عنوان یکی از مدارس علمیهی وابسته به حوزة علمیة امام رضا(ع) ملحق شد، در سال 1385 با اخذ مجوز از مركز مدیریت حوزة علمیة قم، مجمع معارف به مركز رشتة تخصصی كلام تبدیل شد، سپس در سال 1387 با صدور مجوز برگزاری سطح دو رشتة تخصصی فلسفه از سوی شورای گسترش حوزه های علمیة کشور، به عنوان نخستین مركز حوزوی چند رشتهای كشور شناخته شد، در سال 1388 با اعطای مجوز رسمی از سوی مدیریت حوزههای علمیه كشور (قم) به عنوان اولین تجربه در تاسیس این نوع واحدهای علمی حوزوی، مركز رشتههای تخصصی امام رضا(ع) به مؤسسة آموزش عالی حوزوی ارتقاء یافت. ب) هویت سازمانی و جایگاه علمی مؤسسه: مؤسسة آموزش عالی حوزوی امام رضا(ع) كه موسسهای است با اساسنامه و هویت سازمانی مستقل یكی از واحدهای علمی آموزشی مرتبط به حوزة علمیة امام رضا(ع) است و در حال حاضر مؤسسه در سطوح دو و سه رشتههای تخصصی فلسفه، كلام، حقوق عمومی، حقوق خصوصی و جزا، دارای 350 دانشپژوه است. این مؤسسه همه ساله از میان طلاب و فضلای واجد شرائط سراسر كشور، طبق برنامهای معین و ضوابط حوزههای علمیه، شماری از داوطلبان را پذیرش میكند، مدرسین مؤسسه از میان اساتید فاضل و با تجربة حوزهها و دانشگاهها برگزیده میشوند. مؤسسة آموزش عالی حوزوی امام رضا(ع) هر چند مركز علمی جوانی است اما دستگاهی بالنده و رو به ارتقاء است، و برنامههای جدیدی را در زمینة پژوهش و تربیت نیرو در دستور كار خود دارد؛ از جملة این فعالیتهای علمی اجرای تحقیق در زمینههای مورد اشاره به انگیزة تولید علوم انسانی اسلامی، برگزاری كرسیهای نظریهپردازی، و همایش و هماندیشی در زمینة مباحث فكری نوپدید، و برپایی دورههای علمی و كارگاههای مهارتآموزی جهت رفع نیازمندیهای فضلا و طلاب حوزههای علمیة تهران است. براساس پارهای مذاكرات و تفاهمات اولیه با مسؤولین برخی مراكز فرهنگی و دستگاههای اجرایی، مؤسسة آموزش عالی امام رضا(ع)، دورههای تخصصییی را اختصاصاً برای افراد واجد شرائط معرفی شده از سوی نهادها و در جهت رفع نیاز این دستگاهها به نیروی انسانی متخصص و كارشناس دینی، برگزار كرده است. توافق با مسؤولین قوة قضائیه در مورد تربیت نیروی قضایی و جذب دانشآموختگان مؤسسه از جملة این برنامه هاست. ج) امكانات مؤسسه: به جهت جدیدالتأسیس بودن مؤسسه و وجود پارهای مشكلات در تامین منابع مورد نیاز، و فقدان پشتوانة كافی مالی، مرافق و امكانات درخوری در اختیار آن نیست. در حال حاضر مؤسسه در یك ساختمانی استیجاری مستقر است. فضای فیزیكی و امكانات سختافزاری مؤسسه بشرح زیر است: 1. ده باب مَدرس برای برگزاری دروس بطور متناوب، 2. سالن چند منظوره جهت برگزاری اجتماعات و مراسم، 3. اطاق رایانه و كتابخانة تخصصی، 4. قسمت دفتری و امکانات اداری محدود، 5. تعدادی اطاق ، برای استراحت بین دروس استادان ، و محل مباحثة جمعی طلاب و دانشپژوهان. 6. حیاط. د) سازمان نیرو و شمار كاركنان مؤسسه: 1. رییس مؤسسه، 1 نفر، 2. مدیر مؤسسه، 1 نفر، 3. امور دفتری و اداری، 1 نفر، 4. معاون مؤسسه (و نیز متصدی آموزش و امور طلاب) 1 نفر، 5. معاون پژوهش، 1 نفر، 6. متصدی امور فرهنگی و تهذیب، 1 نفر، 7. مدرسین، بر حسب نیاز، در حال حاضر 12 نفر، 8. خدام و نگهبانی، 1 نفر، تذكر: به دلیل مشكلات مالی، برغم محدود بودن پستهای سازمان مؤسسه، افراد همگی تصدی بیش از یك جایگاه سازمانی را بر عهده دارند. 3- پیشینه، جایگاه تاریخی وعلمی، و کنونه مدرسه علمیه محمدیه: الف) سوابق و تاریخچة مدرسة علمیة محمدیه: مدرسه [خان] محمدیه یکی از مدارس پرسابقة حزة تهران به شمار میرود. این مدرسه در سال 1300 هجری قمری تأسیس و در سال 1379 الی 1381 هجری شمسی بازسازی شده است، كه در فرایند تجدید بنا توسط اوقاف با تایید سازمان میراث فرهنگی یك طبقه بر آن افزوده شده است. ب) هویت سازمانی و سطح علمی مدرسه: مدرسه علمیه محمدیه یكی از مدارس تحت پوشش حوزه علمیه امام رضا(ع) كه زیر نظر حضرت حجهًْالاسلام والمسلمین رشاد اداره میشود میباشد، در مقطع مقدمات و سطح یك فعالیت میكند و بالغ بر یكصد طلبه در پایههای 1 تا 3 در آن شاغل به تحصیل هستند. ج) امكانات مدرسة محمدیه: 1. 22 حجره برای طلاب شب خواب 2. آشپزخانه با ظرفیت 120 پرس پخت غذا 3. كتابخانه با مخزن كتاب 50 متر مربعی 4. اطاق سایت و رایانه با ظرفیت نصب 12 دستگاه كه فعلاً فاقد تجهیزات كافی است 5. تعداد كلاس (مدرسها) به تعداد 5 سالن د ) سازمان نیرو و شمار نفرات: شمار افراد شاغل در مدرسه: به شرح ذیل میباشد: 1) مدیریت 1 نفر 2) دفتردار 1 نفر 3) معاون آموزش و متصدی طلاب 2 نفر 4) معاون پژوهش و متصدی خدمات پژوهشی 2 نفر 5) معاون تهذیب و متصدی امور فرهنگی 2 نفر 6) مدرسین تمام وقت 5 نفر و نیمه وقت و پاره وقت متغیر بر حسب نیاز. 7) خدام 3 نفر 8) آشپزخانه 2 نفر و) موقوفات مدرسه: ـ تصویر وقفنامة مدرسه: 4- پیشینه، جایگاه علمی، و کنونه مدرسهء علمیه ثامنیه: الف) سوابق و تاریخچة مدرسة علمیة ثامنیه: این مدرسه كه نخست بهصورت منزل مسكونی و خانه قدیمی مورد استفاده بوده و از سوی مالك آن جهت امور دینی واگذار شده و سپس توسط حضرت آیهًْالله مجتبی تهرانی با تشریفات قانونی در تاریخ 19/5/1370 به استاد رشاد واگذار گردیده و بعد از تجدید بنا توسط ایشان به عنوان مدرسه علمیه وقف گردیده است و پرونده اوقافیای برای آن در اداره اوقاف تشكیل شده و از سوی متولی محترم به نام ثامنیه نامیده شده است. این ساختمان در سه طبقه و یك زیرزمین بنا شده است و امكانات تحصیلی و رفاهی لازم برای حدود یكصد نفر روزانه و 40 نفر شبخواب را داراست. ب) هویت سازمانی و سطح علمی مدرسه: مدرسه علمیه ثامنیه یكی از مدارس وابسته به حوزه علمیه امام رضا(ع) است كه تحت نظر و هدایت استاد اداره میشود میباشد. این مدرسه اكنون به تحصیل طلاب سطح دو و پایههای 4 و 5 اختصاص یافته است. ج) امكانات مدرسه: 1. 10 حجره برای طلاب شبخواب، 2. كتابخانه با مخزن كتاب 50 متر مربعی، 3. اطاق سایت و را یانه با ظرفیت نصب 6 دستگاه كه فعلاً فاقد تجهیزات كافی است. 4. تعداد 4 كلاس (مدرس) مناسب، 5. شبستان مجهز برای مراسم و همایشها. 6. زیر زمین برای اجتماعات داخلی. د) سازمان نیرو و شمار نفرات: تعداد كاركنان شاغل در این مدرسه به شرح ذیل میباشد: 1) مدیر 1نفر 2) دفتردار 1 نفر 3) معاونت آموزش و امور طلاب و متصدی و دبیرخانه 2 نفر 4) معاون پژوهش متصدی خدمات پژوهشی 2 نفر 5) معاون تهذیب و امور فرهنگی 2 نفر 6) مدرسین تمام وقت 4 نفر و اساتید نیمه وقت و پاره وقت متغیر بر حسب نیاز 7) خدام 3 نفر. نكته: از آنجایی كه ساختمان این مدرسه فاقد محوطه باز كافی و حیاط مناسب میباشد، ضروری است زمینهای متروكة جنوبی و غربی آن ابتیاع و با تغییر وضعیت ضمیمة مدرسه گردد.
© تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به مدیریت حوزه علمیه استان تهران می باشد